Strona główna

Skuteczne działania prokuratorów zapobiegające bezprawnym skutkom tzw. dzikiej reprywatyzacji warszawskich nieruchomości

Powrót do listy

poniedziałek, 15 maja 2017

Prokuratura podejmuje szereg działań, które mają na celu zapobieżenie bezprawnym skutkom tzw. dzikiej reprywatyzacji warszawskich nieruchomości.

Decyzja wydana z naruszeniem prawa

Przykładem takich działań może być sprzeciw wniesiony przez prokuratora z Prokuratury Regionalnej w Warszawie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie. Dotyczy on niezabudowanego gruntu o łącznej powierzchni 1618 mkw. położonego przy ul. Żelaznej i Twardej w Warszawie. 

W ocenie prokuratury Prezydent m.st. Warszawy w swojej decyzji z 2 listopada 2011 roku, orzekając o ustanowieniu na 99 lat prawa użytkowania wieczystego do tej nieruchomości, z rażącym naruszeniem prawa (art. 155 kodeksu postępowania administracyjnego) dokonał zmiany strony decyzji. Możliwość zastosowania art. 155 kodeksu postępowania administracyjnego uwarunkowana jest prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu faktycznego i prawnego, z udziałem tych samych stron. Ponadto Prezydent m.st. Warszawy nie ocenił interesu społecznego lub słusznego interesu strony, a jest to konieczne do zmiany decyzji w trybie art. 155 kodeksu postępowania administracyjnego.

W swoim sprzeciwie prokurator wniósł, by Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wszczęło w tej sprawie postępowanie z urzędu i stwierdziło, że zaskarżona decyzja Prezydenta m.st. Warszawy została wydana z naruszeniem prawa. Z uwagi na nieodwracalne skutki prawne tej decyzji niedopuszczalne jest bowiem stwierdzenie jej nieważności.

Decyzja bez ważnego pełnomocnictwa

O wyeliminowanie z obrotu prawnego ostatecznej decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 24 sierpnia 2006 roku prokurator z Prokuratury Regionalnej w Warszawie wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie. Decyzją tą Prezydent m.st. Warszawy ustanowił na rzecz określonej osoby fizycznej prawo użytkowania wieczystego na 99 lat do gruntu zabudowanego o powierzchni 431 mkw. położonego przy ul. Płatniczej 27/29 w Warszawie.

W swoim sprzeciwie prokurator podniósł, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Jedna z osób fizycznych, która złożyła wniosek dekretowy, nie była umocowana do takiego działania, bowiem nie posiadała pełnomocnictwa udzielonego jej przez spadkobierców dawnego właściciela dekretowego. W związku z tym w swojej decyzji Prezydent m.st. Warszawy bezpodstawnie uznał, że w dniu 13 sierpnia 1948 roku został złożony prawnie skutecznie wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu. Ponadto urzędnicy bezpodstawnie uznali, że grunt, który oddano w użytkowanie wieczyste, był w posiadaniu właściciela hipotecznego lub jego spadkobierców w dacie złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, tj. w dniu 13 sierpnia 1948 roku.

Co istotne w toku tego postępowania ustalono, że prawowity właściciel hipoteczny nieruchomości zmarł w dniu 9 maja 1946 roku, a więc na ponad 2 lata przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa własności czasowej.

W swoim sprzeciwie prokurator podkreślił, że zgodnie z art. 33 par. 3 kodeksu postępowania administracyjnego to na pełnomocniku ciąży formalny obowiązek przedstawienia organowi dokumentu pełnomocnictwa. W razie braku takiego dokumentu organ powinien zwrócić się do pełnomocnika o uzupełnienie tego braku formalnego. Obliguje go do tego art. 64 par. 2 kodeksu postępowania administracyjnego. W aktach sprawy brak jest takiego pełnomocnictwa, a organ nie dążył do usunięcia tego braku formalnego.

Z uwagi na stwierdzone wady prawne prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 24 sierpnia 2006 roku.   

Rażąco niewspółmierne świadczenia stron

W innej ze spraw prokurator z Prokuratury Regionalnej w Warszawie wniósł pozew do Sądu Okręgowego w Warszawie domagając się uznania, że umowa sprzedaży udziałów w spadku, zawarta w formie aktu notarialnego, jest nieważna z uwagi na sprzeczność z zasadami współżycia społecznego, tzn. zasadą uczciwości i przyzwoitości, a także z uwagi na fakt, iż w chwili jej zawarcia sprzedający znajdował się w stanie wyłączającym świadome oraz swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.

Pozew ten dotyczy praw i roszczeń do nieruchomości położonej przy ul. Opoczyńskiej 4B w Warszawie oraz nieruchomości określonej jako „Folwark Służewiec”.

W toku postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Regionalną w Warszawie ustalono, że jedyny spadkobierca uprawniony do nieruchomości położonej przy ul. Opoczyńskiej 4B w Warszawie oraz nieruchomości określonej jako „Folwark Służewiec” co najmniej od 2006 roku cierpiał na zaburzenia afektywne dwubiegunowe. Utrzymywał się on z prac dorywczych oraz przyznanego mu zasiłku stałego. Z uwagi na zaległości czynszowe w 2013 roku został eksmitowany z zajmowanego mieszkania. Od tego czasu pomieszkiwał u swojej matki, a także w mieszkaniu o obniżonym standardzie należącym do znanego kupca roszczeń do warszawskich nieruchomości – Marka M.

Jedyny spadkobierca nieruchomości umowami sporządzonymi w okresie od 15 grudnia 2011 roku do 5 czerwca 2012 roku w formie aktów notarialnych sprzedał należny mu spadek na rzecz znanego kupca roszczeń do warszawskich nieruchomości – Marka M. za łączną kwotę 1500 złotych. Ponadto na podstawie odręcznie sporządzonej umowy z dnia 25 października 2012 roku spadkobierca cierpiący na zaburzenia afektywne dwubiegunowe sprzedał Markowi M. wszelkie pozostałe przysługujące mu prawa i roszczenia wynikające z dekretu z 26 października 1945 roku w stosunku do nieruchomości położonych przy ul. Opoczyńskiej 4B w Warszawie oraz nieruchomości określonej jako „Folwark Służewiec” za kwotę 100 tysięcy złotych. Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z umową kwota ta miała zostać uiszczona w gotówce przy podpisywaniu umowy. W toku postępowania ustalono, że w rzeczywistości pieniądze te nie zostały wypłacone sprzedającemu.

Samo tylko odszkodowanie w związku z nieruchomością położoną przy ul. Opoczyńskiej 4B, bez uwzględnienia nieruchomości określonej jako „Folwark Służewiec”, szacowane jest na kwotę 7 milionów 200 tysięcy złotych. Kwota ta nie obejmuje wartości roszczenia o ustanowienie użytkowania wieczystego i przeniesienie własności pozostałej części budynku nieobejmującej lokali wyodrębnionych. Natomiast w przypadku nieruchomości określonej jako „Folwark Służewiec” roszczenie reprywatyzacyjne dotyczą obszaru 31 hektarów 72 arów położonego przy ul. Postępu 3/5 w Warszawie. Obecnie znajduje się tam budynek będący własnością Miejskiego Przedsiębiorstwa Oczyszczania w m.st. Warszawa sp. z o.o.

W ocenie prokuratora tak wysoka dysproporcja między wzajemnymi świadczeniami nie znajduje żadnego uzasadnienia. Taka skrajna niewspółmierność prowadzi do wniosku, iż zawarte umowy sprzedaży powinny zostać uznane za nieważne z uwagi na sprzeczność z zasadami współżycia społecznego, w tym w szczególności zasadą uczciwości i przyzwoitości.

Prokurator zgłosił udział w postępowaniu

W innej ze spraw dotyczących reprywatyzacji warszawskich nieruchomości, która toczy się przed Sądem Rejonowym dla Warszawy – Żoliborza, prokurator z Prokuratury Regionalnej we Wrocławiu zgłosił swój udział.

Postępowanie to dotyczy pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego stanowiącego wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy – Żoliborza z 12 maja 2015 roku zmieniony wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z 26 sierpnia 2016 roku wydanym w sprawie nakazującym powodom opuszczenie, opróżnieniu i wydanie pozwanym lokalu mieszkalnego położonego przy ul. Schroegera 72 w Warszawie, zaopatrzonym w klauzulę wykonalności z 21 listopada 2016 roku.

W sprawie tej 15 marca 2017 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wydało decyzję, mocą której uchylono decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 1 lutego 2016 roku. Decyzją tą ustanowione zostało na rzecz określonych osób na 99 lat prawo użytkowania wieczystego do udziału w zabudowanym gruncie położonym przy ul. Schroegera 72 w Warszawie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ administracji wskazał, iż w niniejszej sprawie już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 29 stycznia 2013 roku zwrócił uwagę, iż nie została wyjaśniona kwestia pełnomocnictwa załączonego do wniosku dekretowego, a w szczególności czy przedwojenni właściciele nieruchomości w ogóle udzielili tego pełnomocnictwa. W ocenie prokuratora, a także Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, przedwojenny właściciel nieruchomości nie mógł i nie udzielił tego pełnomocnictwa, bowiem od 1939 roku nie przebywał w Polsce.

Nieruchomość położona przy ul. Schroegera 72 objęta została działaniem dekretu z 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Z dniem jego wejścia w życie, tj. 21 listopada 1945 roku, własność gruntu, na podstawie art. 1 dekretu, przeszła na własność gminy m.st. Warszawy.

Przystępując do toczącego się postępowania prokurator wniósł o uwzględnienie w całości powództwa złożonego przez osoby (powodów), którym nakazano opuszczenie, opróżnieniu i wydanie lokalu mieszkalnego.

Specjalne zespoły prokuratorów

Sprzeciwy i powództwa w opisywanych sprawach zostały wniesione przez prokuratorów wchodzących w skład specjalnego zespołu prokuratorów podejmujących działania cywilnoprawne i administracyjnoprawne w związku z tzw. dziką reprywatyzacją nieruchomości w Warszawie. Zgodnie z decyzją I Zastępcy Prokuratora Generalnego - Prokuratora Krajowego Bogdana Święczkowskiego od 17 października 2016 roku takie specjalne zespoły prokuratorów funkcjonują w Prokuraturze Regionalnej w Warszawie oraz w Prokuraturze Regionalnej we Wrocławiu.

- Sprawy reprywatyzacji gruntów warszawskich wyjaśniają także doświadczeni prokuratorzy zajmujący się prawem administracyjnym i cywilnym. Systematycznie podejmują oni stosowne kroki prawne zmierzające między innymi do zablokowania nielegalnego obrotu przejętymi nieruchomościami  - mówił Prokurator Krajowy Bogdan Święczkowski.

Wszystkie działania podejmowane w sprawach związanych z tzw. dziką reprywatyzacją nieruchomości położonych na terenie m. st. Warszawy koordynowane są w Prokuraturze Krajowej. Pracami zespołu koordynującego kieruje I Zastępca Prokuratora Generalnego - Prokurator Krajowy. W jego skład wchodzą doświadczeni prokuratorzy specjalizujący się w różnych dziedzinach prawa - nie tylko karnego, ale także cywilnego, administracyjnego i gospodarczego.

Dział Prasowy

Prokuratura Krajowa