środa, 21 kwietnia 2021

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę nadzwyczajną dotyczącą ochrony dóbr osobistych

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę nadzwyczajną dotyczącą ochrony dóbr osobistych

Dzisiaj (21 kwietnia 2021 roku) Sąd Najwyższy uwzględnił skargę nadzwyczajną wniesioną przez Prokuratora Generalnego w sprawie dotyczącej byłego opozycjonisty, który zdaniem sądu naruszył dobra osobiste Lecha Wałęsy.

Okoliczności sprawy

16 listopada 2005 roku były opozycjonista wypowiedział się w mediach, w dwóch programach telewizyjnych, iż wie, że były Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Lech Wałęsa w  latach 70 – tych ubiegłego stulecia współpracował ze Służbą Bezpieczeństwa i  pobierał za to pieniądze. Z uwagi na te wypowiedzi Lech Wałęsa złożył w  Sądzie Okręgowym w Gdańsku pozew dotyczący naruszenia jego dóbr osobistych.

Kolejne orzeczenia sądowe

30 stycznia 2006 roku Sąd Okręgowy w  Gdańsku nakazał pozwanemu opublikowanie na własny koszt we wskazanym terminie oświadczenia zaprzeczającego treści jego wypowiedzi z 16 listopada 2005 roku i przepraszającego powoda. Sąd zasądził także od pozwanego na rzecz Szpitala Dziecięcego przy Specjalistycznym Zespole Opieki Zdrowotnej nad Matką i Dzieckiem w Gdańsku kwotę 10 tysięcy złotych  tytułem zadośćuczynienia, a w pozostałym zakresie powództwo oddalił.

Rozpoznając apelację pozwanego od powyższego wyroku, Sąd Apelacyjny w Gdańsku w dniu 25 października 2006 roku uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do  ponownego do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Gdańsku.

5 marca 2007 roku, po ponowny rozpoznaniu sprawy, Sąd Okręgowy w Gdańsku nakazał pozwanemu złożenie we wskazanych środkach przekazu, na własny koszt, oświadczenia o wskazanej w wyroku treści i zasadził kwotę 40 tysięcy złotych zadośćuczynienia na rzecz Szpitala Dziecięcego w  Gdańsku.

Kolejna apelacja pozwanego okazała się skuteczna. 23 października 2017 roku Sąd Apelacyjny w  Gdańsku uchylił zaskarżony wyrok, zniósł postępowanie przed Sądem Okręgowym w  Gdańsku w zakresie poczynając od rozprawy w dniu 5 marca 2007 roku i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny uznał bowiem, że postępowanie przed Sądem Okręgowym jest dotknięte nieważnością z uwagi na pozbawienie pozwanego możliwości obrony jego praw, albowiem wolą pozwanego, zakomunikowaną sądowi było, aby reprezentował go wskazany przez niego adwokat, który z usprawiedliwionych i znanych sądowi przyczyn, nie mógł stawić się na rozprawie w dniu 5 marca 2007 roku.

31 sierpnia 2010  roku Sąd Okręgowy w Gdańsku oddalił powództwo Lecha Wałęsy. Od tego wyroku apelację wniósł pełnomocnik powoda domagając się zmiany wyroku i uwzględnienia powództwa w całości.

24 marca 2011 roku Sąd Apelacyjny w Gdańsku zmienił zaskarżony wyrok zobowiązując pozwanego do złożenia na antenie dwóch stacji telewizyjnych oświadczenia o treści wskazanej w orzeczeniu, sprowadzającego się do wskazania, że jego wypowiedzi objęte pozwem były nieprawdziwe i naruszały godność powoda.

Skarga nadzwyczajna Prokurator Generalnego

Prokurator Generalny złożył skargę nadzwyczajną do wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 24 marca 2011 roku, zarzucając orzeczeniu naruszenie zasad, wolności i praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności zasady proporcjonalności w ochronie prawa  do czci i dobrego imienia powoda, wolności słowa, naruszenie w sposób rażący przepisów procesowych oraz oczywistą sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Jak podniesiono w skardze, opinia sformułowana przez pozwanego co do działalności Lecha Wałęsy w latach 70-tych XX w. mieści się w granicach prawa do wolności wyrażania opinii oraz prawa do swobody wypowiedzi. W konsekwencji pozostaje ona także pod ochroną wynikającą z art. 10  Konwencji o  Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 1950 roku, co wyłącza bezprawność ewentualnego naruszenia dóbr osobistych.

W skardze wskazano, że Sąd Apelacyjny w Gdańsku orzekający w niniejszej sprawie nie sprostał obowiązkowi adekwatnego i proporcjonalnego rozstrzygnięcia kolizji konstytucyjnie chronionych praw tj. wolności słowa oraz ochrony czci i dobrego imienia, dając nieuzasadniony prymat prawu do ochrony prywatności. Ponadto Sąd II instancji zmienił ustalenia faktyczne stanowiące podstawę zaskarżonego w trybie apelacji wyroku bez przeprowadzenia pełnego, opartego o zgłoszone wnioski dowodowe postępowania dowodowego przez Sąd I instancji uzasadniającego odmienne ustalenia, co w sposób rażący naruszyło przepisy postępowania.

W skardze zaznaczono ponadto, że analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w korelacji z uzasadnieniem zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku prowadzi do wniosku, że sąd ten błędnie ocenił, iż wypowiedź pozwanego z dnia 16 listopada 2005 roku o agenturalnej przeszłości powoda stanowiła naruszenie jego dóbr osobistych w rozumieniu art. 23 k.c. Wskazano, że domniemanie bezprawności wypowiedzi pozwanego z dnia 16 listopada 2005 roku zostało  w toku postępowania przed Sądem Okręgowym w Gdańsku obalone nie tylko zeznaniami świadków, ale także szeregiem złożonych w sprawie dokumentów.

Prokurator Generalny wniósł zatem o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 24 marca 2011 roku w zaskarżonym zakresie  i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez oddalenie powództwa.

Sąd Najwyższy podzielając w zasadniczym zakresie argumentację Prokuratora Generalnego uchylił zaskarżony wyrok w zaskarżonej części i oddalił apelację w zakresie, w jakim sąd apelacyjny uwzględnił powództwo.

Dział Prasowy

Prokuratura Krajowa

Pokaż rejestr zmian
Autor informacji: Krzysztof Niemyjski
Informację udostępnił: Krzysztof Niemyjski
Data wytworzenia informacji: 2021-04-21
Data udostępnienia informacji: 2021-04-21
Liczba odsłon: 1 038